Novosti

Povodom 8. marta, Međunarodnog dana žena, učenice Srednje mješovite škole „Zijah Dizdarević“ u Fojnici kroz nastavu fizike podsjetile su na izuzetne doprinose žena koje su svojim znanjem, upornošću i hrabrošću ostavile dubok trag u historiji nauke.

U Srednjoj mješovitoj školi „Zijah Dizdarević“ u Fojnici 06.03.2026. godine realizovana je prigodna aktivnost kroz nastavu fizike pod nazivom "Najistaknutije žene u nauci".

Aktivnost je organizovala profesorica fizike Lejla Abdulahović Smajilović zajedno sa učenicama medicinske škole.

U pripremi i realizaciji aktivnosti učestvovale su učenice prvog razreda medicinske škole, smjer farmaceutski tehničar: Asja Smajić, Lamija Zukić, Ena Turko i Ema Turko.

U aktivnosti su učestvovale i učenice drugog razreda medicinske škole, smjer medicinska sestra-tehničar: Selma Grošo, Adina Konjo i Dženana Smajlović.

Učenice su kroz istraživački rad i izradu edukativnih panoa predstavile život i naučni doprinos istaknutih žena koje su svojim otkrićima i radom obilježile razvoj različitih naučnih oblasti.

Među predstavljenim naučnicama nalazi se Hypatia iz Aleksandrije, jedna od prvih poznatih matematičarki i filozofkinja antičkog svijeta, koja je u 4. i početkom 5. stoljeća bila poznata po radu u matematici, astronomiji i filozofiji.

Predstavljena je i Ada Lovelace, koja se smatra prvom programerkom u historiji. U 19. stoljeću napisala je prvi algoritam namijenjen radu na analitičkoj mašini Charlesa Babbagea i time postavila temelje savremenog programiranja.

Učenice su također predstavile Letitiju Geer, američku izumiteljicu koja je 1899. godine patentirala jednu od prvih medicinskih šprica koje je mogla koristiti jedna osoba, čime je značajno unaprijeđena medicinska praksa.

Posebno mjesto među predstavljenim naučnicama zauzima Margaret A. Wilcox, koja je patentirala jedan od prvih sistema grijanja u automobilima koristeći toplinu motora za zagrijavanje unutrašnjosti vozila.

Predstavljena je i Josephine Cochrane, izumiteljica prve uspješne mehaničke mašine za pranje posuđa iz 1886. godine, čiji je izum postao temelj razvoja savremenih perilica posuđa.

Među savremenijim naučnicama učenice su predstavile Shirley Ann Jackson, američku fizičarku i prvu Afroamerikanku koja je doktorirala fiziku na Massachusetts Institute of Technology. Njena istraživanja doprinijela su razvoju savremenih telekomunikacijskih tehnologija.

Posebno je istaknuta Marie Curie, jedna od najznačajnijih naučnica u historiji, dobitnica Nobelove nagrade za fiziku i Nobelove nagrade za hemiju, poznata po pionirskim istraživanjima radioaktivnosti i otkriću elemenata radija i polonija.

Učenice su predstavile i Rosalind Franklin, britansku hemičarku čiji su rendgenski snimci DNK bili ključni za razumijevanje njene dvostruke spiralne strukture.

Također je predstavljena Lise Meitner, austrijska fizičarka koja je dala ključni doprinos objašnjenju procesa nuklearne fisije i oslobađanja energije prilikom cijepanja atomskog jezgra.

Među predstavljenim naučnicama nalazi se i Irène Joliot-Curie, kćerka Marie Curie, koja je zajedno sa suprugom Frédéricom Joliot-Curiejem otkrila vještačku radioaktivnost, za što su 1935. godine dobili Nobelovu nagradu za hemiju.

Ovakve aktivnosti imaju poseban značaj za učenike jer kroz istraživanje života i rada velikih naučnica razvijaju interesovanje za nauku, kritičko razmišljanje i istraživački pristup učenju. Učenici kroz ovakav rad ne upoznaju samo naučne činjenice nego i životne priče žena koje su svojim znanjem, upornošću i radoznalošću pomjerale granice nauke.

Iako danas žene imaju znatno veće mogućnosti za obrazovanje i naučni rad nego u prošlosti, one su i dalje manje zastupljene u pojedinim naučnim i tehničkim oblastima. Upravo zbog toga ovakve aktivnosti imaju poseban značaj jer učenicima pokazuju da su radoznalost, znanje i upornost univerzalne vrijednosti koje mogu voditi ka velikim naučnim dostignućima.